Revînek Ji Dibistanê

Di pişt dîwarên dibistanê de li ser çokan rûniştibû û bi destên xwe bi keviran dilîst. Hêsirên wî wek moriyan jê dihat xwar. Bêhna wî êdî jêre zêde dihat û hêdî hêdî wî difetisand. Her çiqas diçû giriyên wî bideng dibû. Kevirê di destê xwe de dişidand û bi dûr ve davêt. Dengê girîna wî ji kevir dûrtir diçû û di nav bayê de bela dibû.

Ronî donzdeh salî bû. Malbata wî ji bo xwendinê wî şandibû dibistana YİBO. Lê ji bo wî ev tişt gelek zûbû û nedixwast li dûrê malbata xwe bixwîne. Dibistana wî sê seat ji gundê wî dûr bû. Ji bo çûyîna malê jî sê hefta carek destûr hebû. Ev jî ji bo Ronî demek gelek dirêj bû. Roja ku Ronî ji mala xwe bihata xwe nedigirt  û bi hestên germ ve dest bi girînê dikir. Ronî îroj jî ji gund hatibû û bêrîkirina dê, bav, xwişk û bira wî ji dibistanê dûr xistibû û bi tena serê xwe pişt dîwar dimeşiya. Çav û rûyên wî sor bibû û bi destên xwe rûyê xwe paqij dikir, hin caran dixwast diya wî vê rewşa wî bibîne. Dev dorê xwe rênî tu kesek tune bû. Serê wî wek motoreke ku seatan e dişixwule germ bibû û Ronî hîn jî li malê difikirî. Dixwast di pişt van dîwaran de xwe veşêre û êvarê bireve mal. Lê tirsa xoceyan nedihîşt gav bavêje. Heke keseke bê destûr ji dibistanê bireviya ceza dihat dayîn. Lê hêdî hêdî dilê wî hênik dibû û fehm kir ku girîn ji bo wî gelek baş e. Xwe di ser dîwar de avêt hewşa dibistanê û çû ba gundiyên xwe. Gundiyên wî ji bo wî gelek bi qîmet bûn û dixwast hesreta mal bi wan ji bîr bike. Dema ku xwe gihand ba wan gundiyên wî jî di nav xwe de diaxivîn. Yek ji wan got em ê birevin mal. Dema Ronî vê bihîst dilê wî wek şirqîna birûskeke hejiya. Di cih de guh da wan. Gundiyên wî  plan kiribûn ku ber êvarkî birevin mal. Ronî bextewar bû. Dît ku gundiyên wî jî wek wî di derdê malê de ne. Bişirînek dirêj li ser lêvên wî xweya dikir. Hêdî hêdî tav di pişt çiyan de dadiket û dema çûyîna wan nêz dibû.  Çendek din hemû bi hev re xwe di ser dîwar de avêtin wiyalî din û bi coşek ber bi gunda bazdan. Heta gund nesekinîn û  di nav gund de hemû kes ber bi malê xwe ve bela bûn. Ronî hat ber deriyê malê û bi tiliyên hişk li derî da. Diya wî derî vekir. Ronî ji kêfan dikir bifiriya. Diya wî metelî rûyê wî paçî kir û jê pirsî:

-Tu gere li mekteba xwe nebûya, çi bû ku tu hatî?

Ronî vê pirsê hêvî nedikir û fikirî ku virek bivîne. Ji nişke ve kaxizek ji çentê xwe derxist û got:

-Xocê min xwest ku baba vê kaxizê îmze bike.

Li ser vê bersivê kêfa wî zêdetir bû. Malbata wî ji vira wî bawer kiribû. Ronî şeva xwe li gor dilê xwe derbas kiribû. Dema ku sibeh bû, dîsa rûyê wî reng avêt û bêmede bû. Taştiya diya wî jê re amade kiribû jî nexwar. Dîsa ket riya dibistanê. Qet nedixwest  biçûya û nikaribû vegeriya malê jî. Dema gihîşt dibistanê ji tirsan nizanibû çi bikira. Ber bi sinifa xwe ve çû. Bi tirs di cihê xwe de rûnişt. Çendek şûnve xoceyeke gazî wî kir. Ronî bi nigên ricifîn ket oda xocê xwe. Xoceyê ku qasê gayek gir û sitû qalind pêşî Ronî têr û temîz kuta, dûre kutanê jê re têrê nedît di ser de jî cezaya hemû tuwaletên dibistanê bêpaqijkirin da Ronî. Di hindirê xwe de hezar nelet li wan xoceyan û vê xwandinê dihanî. Tenê dixwast biçûya malê. Neçar bû. Ronî bi çavên hêsir ber bi tuwaletan ve çû...

berdewam bike

-Tu çima wiha bêdeng î?

Serê min di ber min de û çavên min jî li ser rûpelên dawiya kitêbê bû. Êdî nizanibûm ji kengê de ye dixwînim. Lê hema hema ber bi xilasbûnê bû. Bi kêf ber bi qedandina pirtûkê ve di nav demê de diherikîm.  Bi şanazîyek devê pirtûka xwe girt û qederek jî li ser wê ketim nav fikrên kûr. Dûre stuyê xwe yê ku li ser pirtûkê xam bibû rakir. Dilê min çû çay û ji bo çay vexwarinê ji pirtûkxanê derketim û daketim jêr. Malmîratan vê salê bûhayê çayê zêde kiribûn û ji ber ku alternatîfek din tune bû mecbûr bûm ji wan qûndeyan bikiriyama. Çaya xwe girt û di cihek guncan de rûniştim. Di wê navberê de nivîsên ku nû ketibûn blogê dixwend. Dûre ew hat ba min.

Ew li min pirsî min jî wê pirsî û em ketin nav bêdengiyek. Bêdengiya me çi qas diçû me ji hev dûr dixist û ber bi windabûyîneke ve diçû. Êdî min jî biryar da ku çerxa bêdengbûnê vegerînîm û min got:

-Tu çima wiha bêdeng î?

- Ez bêdengiyê hez dikim, got.

Û em dîsa bêdengbûn wek du kesên bê ziman. Tenê çavên me bêwate li hev dinêriya. Demek şûnve dîmenên li ber çavên me jî tarî dibûn û ber bi kûrahiyê ve diçû.

Ez rabûm bi gavên  nerm ji wê dûr ketim. Dema pişt xwe dinêrî tenê reşahihek tîr dixwiya û min berê xwe ber bi ronahiya pêşiya xwe ve vegerand û derketim jor. Pirtûkekî nû girt destê xwe û vegeriyam cihê xwe.

berdewam bike

Hinek jî ez şa bim

Piştî nanê êvarê em ji malê derketin û ber bi Taksîmê ve çûn. Demek şûnve programa Chalak Eventsê destpê bikira, ji ber wê me dema xwe li gor wan dirist kiribû. Bîstek şûnve me xwe gihand e wir û bi derenceyan derketin qata terasê. Em di dema xwe de hatibûn. Hêj jî dihatin û di demek kurt de salon tije bû, êdî cih nema ku em xwe bilivînin. Hêdî hêdî kesên ku bixwastana derdiketin sahneyê û xwe didan nasîn,  hinek jî laqirqî dikirin û vedigeriyan cihên xwe. Ez neçûm sahnê. Dûre Ferzan Şêr derket sahnê, ji ber ronahiya sahnê gelek zêde bû Ferzan serê xwe xistibû ber xwe û qala mînoriyê dikir. Pey wî Kawayê Nemir hat bo axaftinê, ew jî pesnê hin kesan da û bi fira dawî ya bîraya xwe ve çû rûnişt. Her hal serxweş bû. Dûre Ergin Opengin hat lê ji ber ku îcar jî ez serxweş bûm, min guh neda axaftina dear Ergin. Êdî dem ber bi derengiya şevê ve diçû. Sahne ev dor bû ya stranbêjan. Çend heb stranbêjên kurd hatibûn û bi klamên xweş ve kela dilê me safî kirin. Çi qas diçû atmosfer baştir dibû û di nav stran, rep, laqirdî û helbestên kurdî ve dihatin dawiya Chalakê. Di dawî de jî me erf û edetê xwe ji bîr nekir û em derbasê govendê bûn. Me bi giranî ve destpê kir, dûre me dît em germ bûn derbasê sivikî bûn. Ez ketibûm serê govendê kêf kêfa me bû. Dûre keçikek hat ket destê min, heqê keçikê nexwim, keçik ji min baştir dileyîst. Êdî bala min çûbû ser lîstika keçikê lê şansê wê pêra nebû ji ber ku memikdana wê jêda ket û min jî bala xwe da memikên wê. Pey re keçik çû pişt, pêşî dev û dorê xwe raçav kir û pey re jî memikdana xwe rast kir e. Jixwe êdî ez li wir nemam û derketim derve. Di bin şilîyê de ber bi duraxa 35C yê ve çûm.  

berdewam bike

Ger û geştek li Stenbola her carî...

Stenbol îcar ji hatinê min ên berê sartir bû. Hema bêje Xwedê sermaya Serhedê tomkirî û li ser Stenbolê da valakirî ye. Ev hatina min a dawî gelek tijî derbas bû. Ez, Azad û Kulîlk bi hev re çûn sergîyên ku vê gavê vekirî ne. Pêşî em çûn Depo Galerî. Li wir li ser medyayên ku li Tirkiyeyê hatî çapkirin û nav bi nav rojnameyên pêşî di kîjan salê de derketine nîşan dane.

Rojnameya kurdî di sala1898an de ji hêla Mîthat Mîqdat Berdirxan ve hatî derxistin. Ev ji bo kurda dîrokek gelek derengmayî ye. Ji ber ku Ermenan xebatên xwe di sala 1832an de destpê kirî û heta sala 1923ya 598 rojname û kovaran derxisti ne. Vê gavê em li xebatê kurdan binêrin heta sala 1923yan hema hema devdorê deh an panzdeh kovar û rojname derketiye. Hema Yahudî, Rûm, Ermen di vê demê de gelek çalak bûne û xebatên xwe li gor kurdan zûtir destpê kirine.

Di sergiyê de kovar û rojnameyên berê bigire heta niha her yekî nûshayek bi dûwar daliqandine.Û di hindir de bi dengek kêm stranên kurdî, tirkî, zazakî, ermenkî û yên yahûdiyan vekiribûn. Ev jî atmosferek baş xistibû hindir.

Dûre em ji wir derketin di nav kolanên pişt Taksîmê yên sar û seqem de ber bi C.A.M Galeriyê ve çûn. Li wir jî sergiyek hebû û me got, em jê bêpar nemînin. Em ketin cihê sergiyê li wir jî resmên ku Mahmur Celayir xêz kiribûn hebû. Bi rastî jî resmên wî baş bûn. Hemû resmên wî axê nîşan dida lê axek reş û li ser axê boyaxên cûr bi cûr hebû, ev jî tiştek aloz derxistibû ortê û fikarandinek di hîşê meriv de çêdikir. Ji ber ku mêrik evqas demek xwe yê dirêj daye van resman, em jî hinek daha li wir man û me resmên xwe bi resman ve kişand û me xwe xist nava resmek din.

Havîn bû, nizam kîjan meh bû lê ez bawerim ku havîn bû û ez çûm Masumiyet Müzesi, lê belaş,ji ber ku kî/ê kitêbê bi xwe re bihaniya ji mesrefê xilas dibû, min jî wisa kir. Lê min kitêbê nexwandibû. Hema dilê min xwest û ez jî çûm. Hema bêje tişt miştên kitêbê jê derketî û ketî vê avahiya sor. Dûwarek bi qotikên cixarê ve hatibû pêçandin û li kêlaka wê jî agahî dida derheqê wê da. Ev ji bo min baş bû. Hema hemû tiştên li wir min bi kêfxweşî dinêrî û dixwend. Ev lehengê me jî dizek têra xwe hebûye. Êdî dawiya kitêbê û muzeyê dihat û min kitêbê di wê muzeyê de xilas kir e. 

berdewam bike

Li Rojên Xwe Yên Çûyî Bifikirin

“Biharê dema giya nû şîn dibû” dîroka rojbûna gelek kesan e û gelek kesan ev dîrokê bikar tîne. Ez jî di van rojên biharê de hatime dinyayê. Di malbatê de herî biçûk ez bûm, mezinên me dibê; “piçûkê malê kûçikê malê”. Lê belê berevajiya vê gotinê jiyana min borî û di malbatên me de kesê herî piçûk kesê herî biqîmet e.

Dema behsa piçûktiya min dikin, gelek tiştên neyînî di derbarê min de dibêjin  wek; tu gelek bêar û bêşerm bû, te zarê me dixist…whd. Nizam gelo, ev qas zarokek bêar bûm? Tê bîra min ez gelek bi qîza apê xwe re têkildar bûm û min tiştên wê yên lîstokê dizî dikir û hin(pirê) caran jî dilê wê ji xwe dihîşt. Birayê wê yê Azad ango kurê apê min heyfa wê ji min derdixist. Lê niha em gelek baş in bi hevdu re. Tê bîra min diya min bastêq û mêwîjan dixist bin qenepê û min jî bi silekiya xwe diçûm wê qenepa giran bilind dikir û têra xwe tiştan dixwar. Hingî zarokek nerehet bûm hîn jî nifirên wan tên bîra min mîna; tu negîjî sibê, Xwedê emrê sendiyo, birûsk li te keve, topa sedam li te keve, emir kinoo…

Emrê meriv derbas dibe û tenê bîranînên meriv bi meriv re dimîne. Pirê caran rewşên nebaş meriv nêzîkê bîranînan dike. Gava meriv ji halê xwe ne razî û pêşiya xwe bigûman be, dizivire, li rojên xwe ê derbasbûyî dinêre(Qedrî Can). Niha jî  xwest van rojên nexweş dixwazim bi rojên derbasbûyî ve xweş bikim. Lê xewa min tê, îroj ev qas bîranîn bes e.

berdewam bike

Kaniya kokê

Sibehek hîn dîkan serê xwe ji pûnika xwe dernexistibû, Robîn di rewşek xemgînî de di hewşa malê de bi gavên kurt devdorê xwe diçû dihat. Heta niha qet neketibû rewşek wiha kambax û bi dengek hêdî xwe bi xwe diaxivî. Hesaba tiştek dikir û ev jî wî xistibû halek neçar û dema ku jina wî ya Fatê derket ser balqonê û dît mêrê wê ketiye nav xeyalên kûr û dirêj. Çend caran gazî kir e, lê deng nediçû Robîn û ew hîn jî serê xwe dixwirand û dengek vizeviz derdixist. Jina wî Fatê heta ku hat goştê milê wî quncirand hêj hat ser hemdê xwe. Fatê jê re got; şeveq şeveq ev çi halê te ye, tu wek ji pîrebokan reviyabî halek di te de heye. Robîn hinek sekinî û fikirî ku meseleyê ji xanim re bibêjim. Derbasê malê bûn û li ser mînderên li devûdorê sobê hatî raxistin rûniştin û dest bi meseleya xwe kir. Wê rojê ez ji çemê Muradê dihatim malê hevalê min î Cesim di rê de hat pêşiya min. Pêşî çend caran ji min pirsên bereday pirsiya, dûre got ez ji te re tiştek dibêjim gere tu ji kesekan re nebêjî, heta jina xwe re jî. Hinek xof ket dilê min lê fikirîm ka ew ê çi bibêje ku ew qas mûhîm be. Dûre got ez tiştek hînbûm, li şûna mala Elmecîd zêr heye zêr. Ez hinek di cihê xwe de sekinîm û min got; tu çawa dizanî ev tiştê? Cesîm got; Sê roj berê çûm cem hevalekî xwe yê eskeriyê û ji min re got e di demên berê de ji hêla Ermeniyan gelek zêr hatiye binerd kirin. Û dema ku min bihîst di gundê we de jî gelek Ermenî hebûne ez jî hin tiştan hînbûn û min vê xerîteyê bi dest xist.

Xerîtejî ev e. Robîn xerîteyê dimeyizand û dûre serê xwe rakir got; ez vî cihê dizanim. Ev Kaniya Kokê ye. Dûre Cesim ji Robîn re got; eger tu dixwazî vê karê em bi hev re bikin, hewceye hayê kesî jê tune be û yên seh bike ew ê me şikyet bikin. Robîn jî kebûl kir û herdu heval sozdan hev.

Hemû meseleyê Fatê jî hîn bibû û hinek di serê wê de rûnişt û got; ez jî di derhekê Kaniya Kokê de meseleyek bihîstibûm, lê min bawer nedikir û jixwe wek çîrok ji me re dihate gotin. Robîn hinek meraq kir û daxwaz kir ku jê re bibêje. Fatê jî bişirî û dest bi çîrokê kir. Berê di Kaniya Kokê de av hebû ye û xelqê gund çêlek û madakên xwe li ser wir dida avdan. Û dihat gotin ku dema Ermenî dihatin kuştin xelqê misliman pêşî mal û warên wan ji wan distandin û dûre wan dikuştin, dûre ji wan çend kes biryar dan ku zêrên xwe bixin binê erda Kaniya Kokê. Ji ber ku dewarên mislimanan tên av vedixwin û  kêrê wan tê ji ber wê tiştek wiha nayê hişê kesek ku zêr div ir de heye. Demek şûnve darek di nav wê avê de kok daye û gelek gelek mezin bûye û dar avê demek şûnve miçiqandiye. Dema Fatê xilas kir, kêfa Robîn zêdetir bû û got; bi rastî jî av niha tune ye û ev jî rastiya zêran zêdetir dike. Fatê fêhm kir ku mêrê wê biçe wir bikole, lê wê jî hîs kiribû ku di çîrokê de tiştek ji bîr kiribû hebû, lê mixabin nedihat hişê wê û dia dikir ku nisûbetiyek xirab neyka serê wan.

Robîn bi şev rabû çû ba Cesîm û herdû bi hev re şêwirîn û biryar dan ku roja lehteyê bikolin. Şeveqa lehteyê Cesîm û Robîn bêr, qazme û mera xwe amade kirin û ji bo zêr jî erebok û torbe ew ê bi xwe re bibirana. Wexta êvar hat herdû benda nîvê şevê man û digotin; eger şivanan me nevînin, hayê çivîkan jî ji me tune be. Şev bû tarî û zirmat Robîn û Cesîm melzemeyên xwe girtin û ketin rê. Çaryek saet şûnve gihîştin wir û tirsek di dilê herduyan de çêbibû. Lê herdû jî merivên bi hêzbûn û ev parî dilê wan av dida. Herdu bi hev re besmele kişandin û dest bi kolandinê kirin. Ji ber ku çend roj berê şilî barîbû erd hîn sist bû gelek bi hêsanî dihate kolandin û di saetek de sê metre kolandin. Robîn digot ev zêr li ku ma? Çima êdî em navînin?

Cesim bi bîhnek fireh digot; em baş diçin û em ê bivînin. Nêzîkê pênç metreyan kolandibûn û ji melê sibehê re saetek mabû. Fatê jî ji meraqa xew çavan neketibû û dia dikir ku bi silametî vegerin mala xwe. Tirsek mezin di dilê Fatê de cih bibû û gotinên xelkê ku di derhekê Kaniya Kokê de digotin hat bîra wê. Ew jî yên ku wir bikolin nisûbetiyek xirab bê serê wan kesan. Xweyê zêran niviştek ne ji xêrê li ser zêran çêkiribûn. Fatê bi lez û bez rabû çû cem melê gund û hemû tiştên mêrê wê jêre gotibû ji mele re got û mele jî bi nêrînek şeytanok jina Robîn nêrî û biryar da ku herin wir hîn xirabiyek nehitibe serê wan.  Dema ku çûn wir tu kesek li holê tune bû û tenê erebokek li wir hebû. Nêzî cihê kolandinê bûn û tene şopa xweliya hatî bêrkirin û cihê kolandina hatî girtin dixwiya.   

berdewam bike

Lolîta

Hewaya germ meriv gelek dibetilîne û îroj jî ji wan rojan bû. Xwêdanek tirş li ser laşê min peyda dibe û ji bo xwe biparêzim di cihên talde de bi lez dimeşim ber bi trênê ve. Bi laşên xwêdan dikevim rawestgeha trênê. Hênkahiya derva hemû li vir kom bibû û min bêhnek dirêj kişand nav hinavên xwe. Ooox hewaya vir wek ya payîzê ye.

Di demek kurt de trên hat û ji bo cihek sikûn bibînim çendek meşiyam û xwe di nav merivên cûrbicûr de wek ku kesekî bêkes mabim hîskir. Carcaran trênên bajêrên mezin ji min re wek ku li gund benda dolmîşa malmîrat bim dixwiyê. Qelebalixiya wan hertim meriv tîne avisê. Qet jê hez nekir heta niha û jê hez nekim jî. Hişê min li ser dolmîşa gund mabû û dema ku trên hat hay ji xwe nebûm, heta ku garana merivan xwe ji cihê xwe leqandin. Dûre bi hêza xwe ya herî bilind ve derbasê hindir bûm. Ji ber ku gelek qelebalix bû, bi neçarî li piyan mam û min jî qartên îngilîzî ji ber ku teze dest bi xebata wê kiribû ji bêrîka xwe derxist. Çend peyvên nû dil kir ku jiber bikim, lê mixabin nebû û ji ber ku aciz bûm hinek devdorê xwe meyizand. Pêşiya min kalek heştê salî hebû û kêleka wî jî keçikek hebû lê ew jî hema li derûdorê xwe dinêrî û di çavên wê de aciziyek ku ji merivan bike hebû, lê wexta ku li Erebên zik mezin dinêrî ew acizî  çavên wê sor dikir. Dûre min bala xwe li ser wê da aliyek din. Û ji nişke ve keçikek nas hat ket ber çavên min.

 Gelek şaş mam, ev kesê ku ez di înstagramê de dişopînim nîn e? Xwe bi xwe ketim nav fikrên bê bersiv. Gulpîniya dilê min zêde dibû û ez bi matmayî lê dinêrim. Navê wê yê înstagramê jî Belarusya bû û nizanim bi çi zimanê pêra biaxivim. Ketim nav fikaran. Di rawestgehek din de kêm kes di hûndir de man. Dûre paldank a kêleka wê jî vala bû. Hîn kes lê xweyî derneketibû, ez wek bayê bezê li kêlaka wê danişt im. Gelo  dibe ku min nas bike lê mimkun nebû ku min nasbikira. Çend hezar şopînerê wê hebûn, îja min ku da nasbike? Hêdî hêdî ber bi rawestgeha din ve çûn û dema ku trên sikinî ew dem Belarusya rabû serxwe û rawestgeha Taksîmê peya bû. Ez jî pey wê çûm, ji bo pêra biaxivim. Pêşiya min bû û gelek bilez gavên xwe davêt. Û wek eynat min jî cihê gavek du gavan davêt. Lê dîsa jî bi zorî xwe digihand. Êdî taqetek di min de nema û bi hêza xwe ya dawî ve wê da sekinandin. Çavên wê qehweyî bi metilî li min dinêrî û bi nêrîna wê ve wek tawanbarên da’eşiyan hîs kir.

Piştê bêdengiyek min slav da û bi çavên şaşmayî li min nêrî. Ji bo nêrînên wê bive êrînî  serboriya mijarê jê re vegot, ew jî kêfxweş bû an jî min wisa hîs kir, dûre navê xwe yê rastî ji min ra got. Ez û Russia hêdî hêdî nêzî deriyê derve bûn. Hinek kelecanî di rûyê me de hebû, lê çi qas baş hev nasnekin jî hevpeyvîna me qut nedibû. Lê dîsajî me zimanek hevpar nizanibû û bi îngîlîziyek zeyif ve me peypeyvîna xwe didomand. Ji welatê Rûsyayê bû. Porên wê li gor îstegramê dirêjtir û gelek zeyif bû wek modelên wan. Temenê wê jî şanzdeh salî bû, lê gelek mezin nîşan dida. Pêşî baweriya xwe pê temenê wê nehanî lê dema ku kitêba V. Nabokov ya bi nave Lolîta hat hişê min hinek di serê min de rûnişt, ji ber ku bi rastî jî keçên wan temenê xwe mezintir nîşan didin. Dibe ku ev taybetî tenê di nîjada wan de heye û rastiyê qet diyar nakin. Em bi hev re di nav kolanên Taksîmê de meşiyan. Lê em ne di rêya tedîlat têda hebû de bûn, di kolanên pişt de me rê girt. Ez li gor wê di kolanan de dimeşim û nizanibûm dawiya dawî em herin ku derê. Ew jî hinek lezgînî meşiya û min got em rojê din dikarin hev bibînin. Sekinî li nav çavên min nêrî û lêborîna xwe xwest û got ez herim ba hevalî xwe. Ji bo wî hatime. Min jî tiştek negot û cihê xwe da mam lê wê dewam kir, demek fetilî li min nêrî, min jî destê xwe jê re ba kir û ew jî bû dawiya dîtina min û Lolîta.    

berdewam bike